Dlaczego zaległość w ZUS albo US waży więcej niż zwykły dług
Zaległość wobec ZUS lub urzędu skarbowego waży więcej, bo te organy mogą same zająć rachunek firmy albo wpisać hipotekę przymusową na nieruchomości, a pieniądze z kredytu mogłyby wtedy trafić na spłatę zaległości zamiast na cel, na który bank je pożyczył. Dlatego przy kredycie firmowym bank zwykle prosi o aktualne zaświadczenia o niezaleganiu z ZUS i z urzędu skarbowego albo o Twoje oświadczenie, które potem sprawdza. O zaświadczenia często proszą też firmy leasingowe i faktoringowe.
Analityk patrzy na zaległość publicznoprawną inaczej niż na spóźnioną płatność dla dostawcy z trzech powodów:
- Organ ma własne narzędzia egzekucji. Zajęcie rachunku może z dnia na dzień zatrzymać płatności firmy, w tym raty nowego kredytu.
- Hipoteka przymusowa jest jawna. Wpis w księdze wieczystej widzi każdy, kto ją otworzy, także bank, który ocenia zabezpieczenie.
- Zaległość mówi coś o płynności. Firma, która nie płaci składek albo podatków, zwykle ma problem z gotówką, a bank chce wiedzieć, skąd się wziął i czy już minął.
Układ ratalny zmienia ocenę, jeśli płacisz raty w terminie
Zaległość rozłożona na raty przestaje być traktowana jak zaległość, dopóki płacisz raty i bieżące należności w terminie. Dla podatków wynika to z art. 306e § 5 Ordynacji podatkowej (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 622, stan na październik 2026): jeśli zapłata zaległości została odroczona albo rozłożona na raty, uznaje się, że nie masz zaległości do upływu ustalonych terminów. ZUS w komunikacie z czerwca 2026 r. pisze podobnie: terminowa spłata rat i bieżących składek pozwala uzyskać zaświadczenie o niezaleganiu, a po podpisaniu umowy o raty egzekucja zostaje zawieszona.
Dla banku liczą się jednak szczegóły. Część instytucji akceptuje firmę z układem dopiero wtedy, gdy kilka pierwszych rat zostało zapłaconych w terminie. Inne chcą zobaczyć harmonogram i ocenić, czy nowa rata kredytu zmieści się obok rat dla ZUS lub US. Zerwany układ działa odwrotnie: zaległość wraca, a bank widzi, że plan spłaty się nie udał.
Co zawiera wniosek o rozłożenie zaległości na raty
Wniosek składasz w ZUS (przez eZUS, pisemnie, ustnie do protokołu w placówce albo telefonicznie z profilem eZUS) albo do naczelnika urzędu skarbowego. Zwykle przygotowujesz:
- kwotę i okres zaległości, którą chcesz rozłożyć,
- propozycję spłaty: liczbę rat, ich wysokość i terminy,
- uzasadnienie, dlaczego nie możesz zapłacić całości jednorazowo, i opis, co się zmieni,
- dokumenty finansowe: zeznanie roczne, księgę przychodów i rozchodów albo sprawozdanie finansowe,
- oświadczenie o sytuacji majątkowej,
- informacje o otrzymanej pomocy publicznej, bo ulga dla przedsiębiorcy bywa pomocą De minimis. Pomoc publiczna o niewielkiej wartości, którą firma może dostać bez zgłaszania jej Komisji Europejskiej; od 2024 roku limit wynosi 300 tys. Więcej w słowniku.
Od rozłożonej kwoty zamiast odsetek za zwłokę zwykle nalicza się niższą opłatę prolongacyjną. Wniosek warto złożyć jak najwcześniej, zanim dojdzie do zajęcia rachunku.
Czy bank sfinansuje firmę z zaległością: zestawienie
Odpowiedź zależy od tego, czy zaległość jest już uregulowana, objęta układem, czy egzekwowana. Zestawienie pokazuje typowe sytuacje, które widzimy we wnioskach:
| Sytuacja | Kredyt w banku | Co bywa realne |
|---|---|---|
| Brak zaległości, aktualne zaświadczenia | Zwykła ścieżka oceny | Kredyt obrotowy lub inwestycyjny |
| Drobna zaległość, już spłacona | Zwykle tak, po wyjaśnieniu | Kredyt, gdy zaświadczenie jest już czyste |
| Zaległość bez układu | Zwykle odmowa | Faktoring, leasing zwrotny, pożyczka z zabezpieczeniem |
| Układ ratalny, raty płacone w terminie | Część banków tak | Kredyt, a obok faktoring na płynność |
| Układ zerwany w przeszłości | Bardzo trudno | Finansowanie oparte na zabezpieczeniu rzeczowym |
| Zajęcie rachunku | Zwykle odmowa | Pożyczka pomostowa na spłatę zaległości |
| Hipoteka przymusowa na nieruchomości | Zwykle odmowa | Pożyczka pod tę nieruchomość, z której spłacasz zaległość i wykreślasz wpis |
Jakie finansowanie bywa dostępne, gdy zaległość już jest
Gdy bank odmawia, w grę wchodzą rozwiązania, w których instytucja opiera się na zabezpieczeniu albo na fakturach od Twoich odbiorców, a nie na czystych zaświadczeniach. Każde ma swoje warunki i koszt, więc wybór zależy od tego, co masz i ile potrzebujesz:
- Pożyczka pomostowa na spłatę zaległości w ZUS i US. Instytucje pozabankowe udzielają jej pod zabezpieczenie: na nieruchomości nawet kilka milionów złotych, pod samochód zwykle od 20 do 100 tys. zł, w zależności od instytucji. Instytucja chce wiedzieć, ile pieniędzy trafi na spłatę zaległości i jak zostanie wykreślona hipoteka przymusowa.
- Leasing zwrotny. Sprzedajesz firmie leasingowej pojazd lub maszynę i dalej z nich korzystasz; przy pojazdach zwykle do 90% wartości, w zależności od instytucji. Zobacz leasing zwrotny.
- Faktoring albo sprzedaż pojedynczej faktury. Faktor patrzy głównie na Twojego odbiorcę, ale zaległości publicznoprawne też sprawdza, bo organ może zająć wierzytelności z faktur. Część faktorów akceptuje zaległość objętą układem.
- Finansowanie pod zastaw nieruchomości, gdy potrzebna kwota jest większa, a nieruchomość nie jest mocno obciążona.
Te rozwiązania są zwykle droższe od kredytu bankowego, bo instytucja bierze większe ryzyko. Koszt składa się z odsetek, prowizji, opłat, a czasem ubezpieczenia, więc porównuj pełny koszt, a nie samą ratę. Traktuj je jak most: mają zatrzymać egzekucję i dać czas na układ albo spłatę, po której wrócisz do banku.
Od czego zacząć: kolejność działań
Zacznij od policzenia zaległości co do złotówki i od zatrzymania jej wzrostu, a dopiero potem szukaj finansowania. Kolejność, która zwykle działa:
- Sprawdź saldo w eZUS i w e-Urzędzie Skarbowym albo poproś o zaświadczenie stwierdzające stan zaległości.
- Płać bieżące składki i podatki. Bez tego żaden układ się nie utrzyma, a nowa zaległość przekreśla rozmowę z bankiem.
- Złóż wniosek o raty możliwie wcześnie, zanim organ zajmie rachunek.
- Zabezpiecz płynność na czas oczekiwania: faktoring, leasing zwrotny albo pożyczka pomostowa.
- Spłacaj raty w terminie i po kilku miesiącach pobierz zaświadczenia o niezaleganiu.
- Wróć do banku po kredyt obrotowy lub inwestycyjny, z harmonogramem układu i potwierdzeniami terminowych wpłat.
Na co uważać:
- Nie zatajaj zaległości. I tak wyjdzie w zaświadczeniach albo w księdze wieczystej, a ukrycie zwykle kończy rozmowę z bankiem.
- Nie składaj wniosków w kilku bankach naraz, licząc, że któryś nie zauważy. Każdy wniosek zostawia zapytanie w BIK. Instytucja, która zbiera od banków, SKOK-ów i części firm pożyczkowych dane o Twoich kredytach i pożyczkach oraz o tym, jak je spłacasz. Więcej w słowniku.
- Nie licz na przedawnienie. Organy mają długie terminy i sposoby, by je przerwać.
Szerzej o wychodzeniu z zadłużenia piszemy w artykule o restrukturyzacji zadłużenia firmy.
Jak możemy pomóc
Doradca sprawdzi, jaka jest Twoja zaległość i na jakim etapie, oraz wskaże instytucje, które w takiej sytuacji rozpatrują wnioski, w tym te udzielające pożyczek pomostowych na spłatę ZUS i US. Warunki opisujemy na stronie pożyczka dla firmy. Za doradztwo nie płacisz, a decyzję o finansowaniu podejmuje instytucja.
