Świadoma zgoda właściciela to warunek, nie formalność
Właściciel nieruchomości musi rozumieć, na co się zgadza. Nie chodzi o podpis pod dokumentem, którego nikt nie przeczytał, tylko o realne zrozumienie skutków. Dlatego w każdej takiej sprawie rozmawiamy osobno z pożyczkobiorcą i osobno z właścicielem, a notariusz odczytuje akt i wyjaśnia konsekwencje wszystkim obecnym. Jeśli właściciel ma wątpliwości, ma prawo się wycofać na każdym etapie przed podpisaniem — i nikt nie powinien go do niczego popychać.
Zgoda małżonka i współwłaścicieli
Jeżeli nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, do obciążenia jej hipoteką potrzebna jest zgoda drugiego małżonka. Bez niej czynność jest wadliwa — i żaden poważny pożyczkodawca jej nie przeprowadzi. Podobnie przy współwłasności: obciążenie całej nieruchomości wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, a obciążenie samego udziału jest możliwe, ale znacznie mniej atrakcyjne jako zabezpieczenie, bo zawęża krąg potencjalnych nabywców.
Osobno sprawdzamy sytuacje szczególne: nieruchomość odziedziczoną, w której nie przeprowadzono jeszcze działu spadku, nieruchomość ze służebnością osobistą lub dożywociem, a także nieruchomość zamieszkaną przez osoby trzecie. Każda z tych okoliczności wpływa na wycenę i na to, czy instytucja w ogóle przyjmie zabezpieczenie.
Zakres odpowiedzialności właściciela
Odpowiedzialność dłużnika rzeczowego jest ograniczona przedmiotowo. Oznacza to, że wierzyciel może zaspokoić się z obciążonej nieruchomości, ale nie może żądać od właściciela zapłaty z innych źródeł. Ograniczona nie znaczy jednak łagodna — w skrajnym scenariuszu, przy braku spłaty przez pożyczkobiorcę, konsekwencją jest egzekucja z tej nieruchomości. To trzeba powiedzieć wprost, zanim ktokolwiek podpisze cokolwiek.
Jakie dokumenty są potrzebne
- Numer księgi wieczystej i aktualny odpis
- Podstawa nabycia (akt notarialny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku)
- Dokument tożsamości właściciela oraz jego małżonka, jeśli jest wymagana zgoda
- Operat szacunkowy lub inna wycena akceptowana przez pożyczkodawcę
- Zaświadczenia: o braku zaległości w podatku od nieruchomości, o osobach zameldowanych
- Zgody współwłaścicieli, jeśli nieruchomość ma więcej niż jednego właściciela
Finał ma miejsce u notariusza — oświadczenie o ustanowieniu hipoteki wymaga formy aktu notarialnego, a wpis do działu IV księgi wieczystej dokonywany jest przez sąd wieczystoksięgowy.