Restrukturyzacja zadłużenia firmy to seria decyzji, a nie jeden produkt. Najwięcej możliwości masz wtedy, gdy raty są jeszcze płacone, a wierzyciel nie wypowiedział umowy. Wtedy możesz negocjować aneks, rozłożyć zaległości na raty albo przenieść część długu do tańszego finansowania. Gdy pojawi się wypowiedzenie i windykacja, opcji zostaje mniej, a te, które zostają, są droższe. Poniżej opisujemy kolejność działań, od najlżejszych do najcięższych.
Najpierw policz: problem z płynnością czy z rentownością
Zanim zadzwonisz do pierwszego wierzyciela, musisz wiedzieć, czy firma zarabia, tylko pieniądze przychodzą za późno, czy po prostu nie zarabia. Od tej odpowiedzi zależy, które narzędzia mają sens.
Przygotuj trzy rzeczy:
- kalendarz wpływów i wydatków na najbliższe 13 tygodni, tydzień po tygodniu, z realnymi datami płatności klientów;
- pełną listę zobowiązań: kredyty, leasingi, pożyczki, ZUS, US, dostawcy, z kwotą, ratą, terminem i zabezpieczeniem;
- listę należności, które klienci zalegają, i kosztów stałych, które da się obciąć.
Jeśli firma zarabia, a brakuje gotówki w konkretnych tygodniach, problem jest z płynnością i zwykle da się go rozwiązać przesunięciem terminów albo finansowaniem pomostowym. Jeśli firma traci pieniądze co miesiąc, nowe finansowanie tylko odsunie problem. Wtedy najpierw trzeba zmienić koszty albo model działania.
Plan na najbliższe dwa tygodnie
Jeśli widzisz, że zaległości są blisko, zrób w ciągu dwóch tygodni pięć rzeczy:
- przygotuj kalendarz przepływów i listę zobowiązań;
- wyślij przypomnienia i wezwania do klientów, którzy zalegają z płatnościami;
- ustal, które płatności są krytyczne dla działania firmy, np. wynagrodzenia, ZUS i kluczowi dostawcy;
- umów rozmowy z wierzycielami, którym możesz nie zapłacić w terminie, i przyjdź z propozycją;
- sprawdź, czy masz majątek albo należności, które można zamienić na gotówkę bez nowego długu.
Rozmowa z wierzycielem, zanim powstanie zaległość
Wierzyciel chętniej zmienia warunki firmie, która płaci i przychodzi z planem, niż firmie, która już zalega. Idź na rozmowę z kalendarzem przepływów i konkretną propozycją. Dobra propozycja mówi, ile możesz płacić, od kiedy i na jakiej podstawie, a nie tylko, że potrzebujesz czasu.
W istniejącej umowie zwykle da się zmienić:
- termin raty, czyli zawiesić jedną lub kilka rat przy jednorazowym spadku wpływów z jasnym końcem;
- spłatę kapitału, czyli wprowadzić Karencja. Okres na początku kredytu, w którym nie spłacasz kapitału, a czasem także odsetek. Więcej w słowniku, w której płacisz tylko odsetki;
- okres spłaty, czyli wydłużyć umowę, żeby obniżyć ratę;
- harmonogram leasingu, czyli przesunąć raty, wydłużyć umowę albo przenieść ją na inny podmiot za zgodą finansującego.
Wierzyciel nie ma obowiązku się zgodzić, a każda zmiana zwykle podnosi łączny koszt. Wszystkie ustalenia zapisuj w aneksie, nie w rozmowie telefonicznej.
ZUS i urząd skarbowy: układ ratalny i odroczenie
Zaległości w ZUS i US zatrzymują większość wniosków o nowe finansowanie, dlatego zajmij się nimi w pierwszej kolejności. ZUS może zawrzeć układ ratalny albo odroczyć termin płatności, a urząd skarbowy może rozłożyć zaległość podatkową na raty albo odroczyć jej zapłatę.
Trzy rzeczy, o których warto pamiętać:
- ulgi są uznaniowe, więc wniosek musi pokazać, skąd firma weźmie pieniądze na raty;
- niedotrzymanie raty układu zwykle oznacza jego koniec i powrót całej zaległości;
- ulga w spłacie może być pomocą De minimis. Pomoc publiczna o niewielkiej wartości, którą firma może dostać bez zgłaszania jej Komisji Europejskiej; od 2024 roku limit wynosi 300 tys. Więcej w słowniku i wliczać się do limitu, który przyda się też przy gwarancji BGK.
Gdy zaległość blokuje kontrakt albo kredyt, a układ trwa za długo, rozwiązaniem bywa pożyczka pomostowa na spłatę zaległości w ZUS i US, udzielana przez instytucje pozabankowe. Więcej w artykule zaległości w ZUS i US a finansowanie firmy.
Nowe finansowanie: konsolidacja, zabezpieczenie i leasing zwrotny
Nowe finansowanie ma sens dopiero wtedy, gdy zaległości są uporządkowane, a firma ma z czego spłacać nową ratę. Wtedy możesz zamienić kilka drogich zobowiązań na jedno albo uwolnić gotówkę zamrożoną w majątku:
- konsolidacja zobowiązań firmowych łączy kilka rat w jedną, zwykle na dłuższy okres; wymaga zdolności i braku bieżących opóźnień;
- Finansowanie pod zastaw nieruchomości pozwala w instytucjach pozabankowych uzyskać nawet kilka milionów złotych, a pod samochód zwykle od 20 do 100 tys. zł, w zależności od instytucji; jest droższe od kredytu i niesie ryzyko utraty zabezpieczenia;
- leasing zwrotny zamienia auta i maszyny na gotówkę, przy pojazdach zwykle do 90% ich wartości; przedmiot przestaje być Twoją własnością do czasu wykupu, a rata musi się zmieścić w budżecie.
Opcje od najlżejszej do najcięższej
Zasada jest prosta: zacznij od rozwiązań, które nie wymagają nowego długu, i schodź niżej tylko wtedy, gdy wyższe nie wystarczą.
| Rozwiązanie | Kiedy ma sens | Na co uważać |
|---|---|---|
| Aneks: karencja, dłuższy okres | Przejściowy problem, brak zaległości | Zgoda wierzyciela niepewna, koszt rośnie |
| Zawieszenie raty | Jednorazowy spadek wpływów z jasnym końcem | Zawieszone kwoty wracają później |
| Układ ratalny z ZUS albo US | Zaległość blokuje finansowanie | Jedna niezapłacona rata może go zakończyć |
| Konsolidacja | Wiele rat, terminowe spłaty | Wymaga zdolności, dłuższy okres to wyższy koszt |
| Finansowanie pod zabezpieczenie | Jest majątek i plan wyjścia | Droższe od kredytu, ryzyko utraty zabezpieczenia |
| Leasing zwrotny | Gotówka zamrożona w autach i maszynach | Rata musi się zmieścić w budżecie |
| Sprzedaż zbędnego majątku | Majątek nie przynosi przychodu | Pod presją czasu cena bywa niższa |
| Porozumienie pozasądowe z wierzycielami | Kilku wierzycieli gotowych rozmawiać | Brak ochrony przed egzekucją |
| Restrukturyzacja sądowa | Niewypłacalność albo jej zagrożenie | Procedura sądowa, ograniczony dostęp do finansowania |
Restrukturyzacja sądowa i czerwone flagi
Restrukturyzacja sądowa to rozwiązanie dla firmy niewypłacalnej albo zagrożonej niewypłacalnością, która ma szansę przetrwać po zawarciu układu z wierzycielami. Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery postępowania: o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i postępowanie sanacyjne. Prowadzi się je z udziałem licencjonowanego doradcy restrukturyzacyjnego, a część z nich chroni firmę przed egzekucją. W zamian sprawa staje się jawna, a dostęp do nowego finansowania jest zwykle ograniczony. Najlżejsze jest postępowanie o zatwierdzenie układu: większość pracy dzieje się poza sądem, a sąd zatwierdza układ przyjęty przez wierzycieli. Przy niewypłacalności przepisy wyznaczają też terminy na złożenie wniosku o upadłość, więc na tym etapie potrzebny jest prawnik.
Na co uważać, gdy brakuje pieniędzy:
- spłacanie rat kolejnymi krótkimi pożyczkami, co szybko prowadzi do pętli zadłużenia, o której piszemy w artykule jak wyjść z pętli zadłużenia;
- opłaty pobierane z góry za „załatwienie” kredytu;
- obietnice usunięcia prawdziwych wpisów z BIK. Instytucja, która zbiera od banków, SKOK-ów i części firm pożyczkowych dane o Twoich kredytach i pożyczkach oraz o tym, jak je spłacasz. Więcej w słowniku;
- poręczenia i weksle podpisywane bez planu spłaty.
Jak możemy pomóc
Doradca pomoże ułożyć listę zobowiązań i kalendarz przepływów, a potem sprawdzi, które instytucje przyjmą wniosek o refinansowanie albo pożyczkę pomostową w Twojej sytuacji. Nie obiecujemy pozytywnej decyzji, ale powiemy wprost, co jest realne. Za doradztwo nie płacisz; szczegóły na stronie pożyczka dla firmy.
